Naar aanleiding van de meerjarenplanning 2026-2031 werd een subsidiereglement opgesteld voor de aanleg van sportkunstgrasvelden voor voetbal. Aan de gemeenteraad wordt de goedkeuring gevraagd voor dit subsidiereglement.
De Vlaamse regering trekt jaarlijks € 3.000.000 uit voor de aanleg van kunstgrasvelden van 2025-2027. De kunstgrasvelden gesubsidieerd door Vlaanderen moeten prioritair bestemd zijn voor jeugdsport en de subsidie bedraagt max. 20% per project.
In de meerjarenplanning van gemeente Bonheiden werd een budget van € 600.000 ingeschreven voor het subsidiëren van de aanleg van kunstgrasvelden. Bonheiden telt 2 grote voetbalclubs met uitgebreide jeugdwerking. Beide clubs zijn gevestigd op terreinen in eigendom van de gemeente. Beide clubs tonen interesse in de aanleg van een kunstgrasveld.
Het reglement werd principieel goedgekeurd door het college van burgemeester en schepenen en wordt nu voorgelegd aan de gemeenteraad. De betalingsmodaliteiten, opgenomen in het reglement, werden afgetoetst met de financieel directeur.
Advies milieuraad:
Het advies hierover is negatief.
Dit negatieve advies is opgesteld op basis van actuele wetenschappelijke literatuur, beleidsrichtlijnen en praktijkervaring uit binnen- en buitenland. Het omvat zowel de potentiële negatieve effecten van kunstgrasvelden als een beoordeling van de meest voorkomende argumenten die in hun voordeel worden aangehaald.
Ecologische en gezondheidskundige aandachtspunten
1.1 Microplasticvervuiling
Ook bij kunstgrasvelden zonder rubberinfill treedt verlies van microplastics op door slijtage van vezels en onderlagen. Internationale studies tonen aan dat modern kunstgras een verlies kent van om en bij 0,1 kg microplastics per veld per jaar, ondanks verbeterde randinfrastructuur om uitstroom te beperken. Ter vergelijking: dit komt overeen met het milieuverlies van ongeveer 100 plastic flessen per jaar. Deze microplastics zijn niet afbreekbaar, verspreiden zich via waterlopen en bodem, en blijven langdurig in het milieu aanwezig.
1.2 Gezondheidseffecten
Kunstgrasvezels en drainagecomponenten kunnen chemische stoffen bevatten, waaronder PFAS, stabilisatoren en weekmakers. Deze stoffen zijn persistent, bioaccumulerend en kunnen zowel mens als dier bereiken via huidcontact, stofinhalatie of afspoeling. Daarnaast warmen kunstgrasvelden tot meer dan anderhalf keer sterker op dan natuurgras, wat het risico verhoogt op hittestress bij sporters, zeker bij jeugdwedstrijden tijdens warme periodes.
1.3 Impact op fauna, flora en bodem
Voor de aanleg van een kunstgrasveld wordt de bestaande bodemlaag verwijderd. Dit leidt tot: verlies van natuurlijke infiltratie, aantasting van bodemleven en vegetatie, verhoogde oppervlakteverharding, versterking van het lokale hitte-eiland effect.
1.4 Afvalbeheer
Kunstgrasmatten hebben een beperkte levensduur (10–15 jaar) en zijn moeilijk hoogwaardig te recycleren. Veel velden eindigen, ondanks recyclingambities, in verbrandingsinstallaties of op stortplaatsen. Deze afvalstroom vormt een bijkomende ecologische belasting én een financiële kost.
Relevante regelgeving
2.1 Europese context
De Europese Unie legde in 2023 een verbod op de verkoop van producten met toegevoegde microplastics op, waaronder rubber granulaat voor kunstgras. Voor bestaande velden geldt een overgangsperiode tot 2031. Hoewel velden zonder rubberinfill (zoals hier besproken) op dit moment zijn toegestaan, wordt verwacht dat de regelgeving omtrent vezelverlies, PFAS en andere chemische componenten in de komende jaren zal worden aangescherpt.
2.2 Belgische context
Deze Europese REACH-regelgeving is volledig van toepassing in België. Gemeenten riskeren op termijn bijkomende monitoring- of saneringsverplichtingen wanneer nieuwe normen worden ingevoerd.
Alternatieven voor kunstgras
3.1 Natuurgras (geoptimaliseerd)
Met aangepaste drainage, doorzaaiing en gebruiksplanning kan natuurgras een hoge bespeelbaarheid bereiken, met minimale ecologische impact.
3.2 Hybride sportvelden
Hybride velden combineren natuurgras met stabiliserende vezels. Ze bieden: hoge speelkracht, aanzienlijk lagere milieu-impact, langere gebruiksduur, goede infiltratie.
3.3 Biobased innovaties
Kurk, kokos en silica-infill zijn in opkomst, maar hebben hogere kosten en beperkte ervaring op lange termijn.
Tegenargumenten voor kunstgras – en objectieve beoordeling
4.1 Bespeelbaarheid
Het klopt dat kunstgras het hele jaar bespeelbaar is. Duiding: Moderne natuurgrasvelden en hybride oplossingen bieden vergelijkbare beschikbaarheid met lagere milieu-impact.
4.2 Onderhoudskosten
Kunstgras vergt minder maaien en bemesting. Duiding: De reële onderhoudskosten (borstelen, reiniging, herstel, microplasticpreventie) én de hoge vervangingskost worden vaak onderschat.
4.3 Waterverbruik
Kunstgras hoeft geen irrigatie. Duiding: Tijdens warme periodes is sproeien soms noodzakelijk om extreme hitte te vermijden.
4.4 Speelkwaliteit
Kunstgras biedt een uniforme structuur. Duiding: Slijtage kan toch leiden tot ongelijkheden; hybride velden bieden vergelijkbare consistentie.
4.5 Sporttechnische voorkeur
Sommige spelers verkiezen een sneller veld. Duiding: Tegelijk melden veel sporters meer blessures op kunstgras. Professionele clubs keren steeds vaker terug naar natuurgras. In de eerste klasse van de nationale voetbal is er slechts 1 stadion (SVV – Sint-Truiden) uitgerust met kunstgras.
4.6 Financiële argumenten
Kunstgras lijkt kostenefficiënt door intensief gebruik. Duiding: Over de volledige levenscyclus is kunstgras vaak duurder dan verwacht, vooral door vervanging en eindverwerking.4.7 Technische maatregelen tegen microplastics
Er bestaan filters en randinrichtingen. Duiding: Deze verminderen de uitstroom, maar elimineren ze nooit volledig. Vezelslijtage blijft onvermijdelijk.
4.8 Gelijk speelveld met naburige gemeenten
Sommige gemeenten investeren in kunstgras. Duiding: Veel gemeenten verlaten dit pad net opnieuw om ecologische redenen. Bonheiden kan hierin een voortrekkersrol opnemen.
Conclusie en aanbevelingen
Na grondige afweging van alle aspecten adviseert de Milieuraad:
1. Af te zien van de aanleg van een volwaardig kunstgrasveld binnen de gemeente Bonheiden.
2. Te opteren voor natuurgras of hybride sportvelden als ecologisch, financieel en sporttechnisch evenwichtiger alternatief.
3. Maatregelen te voorzien die waterinfiltratie bevorderen en verharding beperken.
4. Toekomstige wetgeving nauw op te volgen, gezien de snel evoluerende regels rond microplastics en PFAS.
Visum:
In kader van de staatssteuntoets wordt besloten dat deze toekenning NIET als staatssteun conform art. 107, lid 1 van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie wordt aangemerkt gezien niet cumulatief aan de 5 voorwaarden hiervoor wordt voldaan meer bepaald gezien niet aan criterium 5 is voldaan (Potentiële vervalsing van de mededing en ongunstige beïnvloeding van het handelsverkeer / zuiver lokaal karakter.) De clubs die in aanmerking komen voor deze subsidie spelen competitief enkel provinciale wedstrijden en geen nationale, noch internationale wedstrijden. De leden zijn ook allen van Bonheiden en korte omstreken.
Gunstig visum VISUM 2026/0034 van Financiele dienst van 09 februari 2026
Artikel 1 - Keurt het subsidiereglement voor de aanleg van sportkunstgrasvelden voor voetbal goed, als volgt:
Subsidiereglement voor de aanleg van sportkunstgrasvelden voor voetbal
I. Doelstelling
Het subsidiereglement heeft tot doel de sportinfrastructuur binnen de gemeente te versterken door de aanleg van duurzame sportkunstgrasvelden voor voetbal te stimuleren, teneinde de sportparticipatie te verhogen en de kwaliteit van sportbeoefening bij erkende voetbalclubs te verbeteren.
II. Voorwerp
Binnen de perken van de kredieten goedgekeurd op de begroting van de gemeente worden subsidies verleend voor de aanleg van sportkunstgrasvelden voor voetbal op basis van cofinanciering volgens de normen en voorwaarden die hierna worden vastgesteld.
III. Definities en begrippen
§1 – Subsidie: Een financiële bijdrage van de gemeente toegekend op basis van dit reglement, bedoeld om de kosten te ondersteunen die rechtstreeks verband houden met de aanleg van een sportkunstgrasveld.
§2 - Erkende sportvereniging: De sportvereniging die door het college van burgemeester en schepenen erkend is op basis van het geldende erkenningsreglement van de gemeente Bonheiden.
§3 – Sportkunstgrasveld voor voetbal: Een sporttechnisch terrein dat bestaat uit een synthetische grasmat (kunstgras) met een vezelhoogte, infill en onderbouw die voldoet aan de normen van FIFA of aan de door Voetbal Vlaanderen en Sport Vlaanderen erkende gelijkwaardige kwaliteitsnormen. Het veld is bestemd en ingericht voor de beoefening van voetbal.
§4 – Hoofdgebruiker infrastructuur: De vereniging die op basis van een huur- of gebruiksovereenkomst het primaire en overwegende gebruiksrecht heeft van de accommodatie en deze als voornaamste gebruiker benut.
IV. Begunstigde
Deze subsidie kan enkel aangevraagd worden door erkende Bonheidense voetbalverenigingen die voldoen aan volgende cumulatieve voorwaarden:
V. Voorwaarden
De subsidie kan verleend worden voor de aanleg van kunstgrasvelden om de bespeelbaarheid te maximaliseren en de kwaliteit te waarborgen.
§1 - Om voor subsidiëring in aanmerking te komen moet het sportkunstgrasveld voldoen aan volgende cumulatieve voorwaarden:
§2 – Om voor subsidiëring in aanmerking te komen moet de aanvrager voldoen aan volgende cumulatieve voorwaarden:
§3 – Vanaf de beslissing tot toekenning van de subsidie is de aanvrager ertoe gehouden:
Concreet worden hierover afspraken gemaakt tussen de betrokken sportclubs en/of de dienst Sport & Jeugd. De dienst Sport & Jeugd heeft de mogelijkheid om jaarlijks toezicht te houden op de beschikbaarheid van het sportkunstgrasveld en op de door de hoofdgebruikers gehanteerde tarieven.
§4 – De timing van het project voldoet aan volgende cumulatieve voorwaarden:
§ 5 – Een vereniging kan slechts éénmalig een aanvraag tot subsidiëring van de aanleg van een sportkunstgrasveld indienen.
§6 – De subsidieaanvraag is niet cumuleerbaar met andere gemeentelijke subsidies voor hetzelfde project.
§7 – De vereniging engageert zich om de kosten voor de vervanging van de kunstgrasmat te dragen van zodra deze aan vervanging toe is. Hiervoor kan de aanvrager wel gebruik maken van andere gemeentelijke subsidies mits het voldoet aan de voorwaarden van deze reglementen.
VI. Subsidiebedrag
§1 – Het maximaal subsidiebedrag bedraagt 300.000 euro inclusief btw per aanvraag.
§2 – Kosten die in aanmerking komen voor subsidie:
§3 – Kosten die niet in aanmerking komen voor subsidie:
§4 – Als de vereniging andere subsidies of tegemoetkomingen ontvangt voor de aanleg van het sportkunstgrasveld dan moeten deze eerst afgetrokken worden van de totale kostprijs (alle subsidiabele kosten). Indien het resterende bedrag kleiner is dan 300.000 euro, dan wordt het subsidiebedrag daarop vastgelegd.
Dubbele subsidiëring is niet toegestaan. Het totaal van alle subsidies samen mag nooit meer dan 100% van de subsidiabele kosten bedragen.
VII. Aanvraagprocedure
§1 – De vereniging dient voor de start van de werken een gemotiveerde aanvraag in bij het college van burgemeester en schepenen
In de aanvraag staat vermeld:
§2 – Het college van burgemeester en schepenen neemt een beslissing over het al dan niet weerhouden van deze aanvraag op basis van het aanvraagdossier en alle voorwaarden en regels bepaald in dit reglement.
Bij onvoldoende financiële draagkracht kan het college bijkomende garanties of bijkomend bewijs van solvabiliteit opvragen.
VIII. Uitbetaling
Uitbetaling van de subsidie gebeurt in schijven op basis van het voorleggen van geldige facturen.
De lokale overheid betaalt de subsidie uit aan de sportvereniging, die op haar beurt de aannemer of leverancier betaalt.
Dertig dagen na het ontvangen van de subsidie levert de sportvereniging het bewijs van betaling.
IX. Controle en sancties
Indien blijkt dat de vereniging foutieve of valse informatie gaf en daardoor ten onrechte een subsidie ontving of indien de bepalingen van dit reglement niet nageleefd worden, kan het college van burgemeester en schepenen de totale toegekende subsidie terugvorderen, verhoogd met de wettelijke interest vanaf de dag van uitbetaling van de subsidie.
X. Bezwaren
Bezwaren tegen beslissingen op basis van dit reglement worden behandeld door het college van burgemeester en schepenen.
Bezwaren moeten binnen één maand na kennisgeving van de beslissing worden ingediend, per aangetekende brief aan het college.
XI. Ingangsdatum
Dit reglement treedt in werking op 01/03/2026.
Artikel 2 - Maakt dit reglement binnen de 10 dagen bekend op de gemeentelijke website, overeenkomstig artikelen 286 en 287 van het Decreet over het lokaal bestuur en brengt de toezichthoudende overheid hiervan dezelfde dag op de hoogte, overeenkomstig artikel 330 van het Decreet over het lokaal bestuur.